Polska ma ustawę o sztucznej inteligencji. Co to zmienia dla Ciebie i jak my korzystamy z AI

11 sierpnia 2026 roku weszła w życie zasadnicza część ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003); przepisy o kontrolach, karach i opiniach indywidualnych zaczną obowiązywać pod koniec października. Polska dostosowała tym samym swoje prawo do unijnego AI Act, pierwszej na świecie kompleksowej regulacji sztucznej inteligencji. Piszę o tym w naszej Bazie wiedzy z dwóch powodów. Po pierwsze, te przepisy dotyczą także ochrony zdrowia, więc dotyczą Ciebie jako pacjenta. Po drugie, w naszej klinice jesteśmy w trakcie wdrażania narzędzi AI i chcę wprost opisać, według jakich zasad to robimy.

Co dokładnie się wydarzyło

Unijny AI Act, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, obowiązuje bezpośrednio w całej Unii i wchodzi w życie etapami. Od 2 lutego 2025 r. obowiązują zakazy najbardziej ryzykownych praktyk, a od 2 sierpnia 2026 r. kolejna duża transza przepisów, między innymi obowiązki przejrzystości i pełny system kar. Najdalej idące wymogi dla tzw. systemów wysokiego ryzyka zostały natomiast przesunięte przyjętym w 2026 r. pakietem Digital Omnibus: na grudzień 2027 r. dla zastosowań z załącznika III, a dla AI wbudowanej w certyfikowane produkty, w tym wyroby medyczne, na sierpień 2028 r. Rozporządzenie wymagało też od każdego państwa członkowskiego zbudowania własnych struktur nadzoru. Polska ustawa robi dokładnie to.

Najważniejsze rozwiązania nowej ustawy w praktyce:

Powstaje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), nowy organ nadzoru rynku AI. Będzie kontrolować zgodność systemów z przepisami, rozpatrywać skargi, wydawać opinie i interpretacje oraz prowadzić działalność edukacyjną. Przewodniczącego powołuje Sejm za zgodą Senatu na pięcioletnią kadencję, a cała Komisja ma rozpocząć regularną pracę jesienią 2026 r.

Ustawa tworzy podstawy dla piaskownic regulacyjnych, czyli kontrolowanych środowisk, w których można bezpiecznie testować systemy AI pod nadzorem regulatora, zanim trafią do komercyjnego użycia.

Ustawa określa też zasady kontroli i nakładania kar za naruszenia przepisów o AI. Wysokość kar wynika wprost z AI Act: za najpoważniejsze naruszenia, czyli stosowanie zakazanych praktyk, sięgają one 35 mln euro lub 7% światowego obrotu firmy.

Dla pacjenta oznacza to jedno: korzystanie z AI w usługach, także zdrowotnych, przestaje być przestrzenią bez reguł. Jest nadzór, jest odpowiedzialność i jest adres, pod który można złożyć skargę.

Co to znaczy w ochronie zdrowia

W ochronie zdrowia poprzeczka wisi wyżej niż w większości branż i słusznie. Systemy AI stosowane w wyrobach medycznych podlegających certyfikacji należą w rozumieniu AI Act do kategorii wysokiego ryzyka. To oznacza wymogi, które w skrócie brzmią tak: pełna dokumentacja techniczna, rejestrowanie zdarzeń, przejrzystość działania, a przede wszystkim rzeczywisty nadzór człowieka nad systemem. Po przesunięciach z pakietu Digital Omnibus te twarde wymogi zaczną obowiązywać dopiero w latach 2027-2028. Napiszę wprost, co o tym myślę: to jest czas dany producentom na przygotowanie, a nie zaproszenie, żeby do 2028 r. traktować jakość jako dobrowolną. W naszej klinice nie zamierzamy czekać z porządkami na terminy.

Niezależnie od prawa unijnego lekarzy obowiązuje znowelizowany Kodeks Etyki Lekarskiej, który od 1 stycznia 2025 r. w art. 12 stawia cztery warunki korzystania z algorytmów AI w diagnostyce i leczeniu: pacjent musi być poinformowany, że AI będzie wykorzystana, musi wyrazić na to świadomą zgodę, algorytm musi być dopuszczony do użytku medycznego i odpowiednio certyfikowany, a ostateczna decyzja diagnostyczna i terapeutyczna zawsze należy do lekarza.

To ostatnie zdanie jest dla mnie najważniejsze w całej tej układance. Prawo mówi wprost to, co w dobrej medycynie było oczywiste od zawsze: technologia może wspierać, ale odpowiedzialności i decyzji nie przejmuje.

Jak my do tego podchodzimy

Teraz część, którą jestem winien każdemu naszemu pacjentowi. Tak, wdrażamy w klinice sztuczną inteligencję. Robimy to jednak powoli i ostrożnie, według kilku zasad, które ustaliliśmy zanim ustawa weszła w życie, i których nowa regulacja tylko nas utwierdza.

Po pierwsze: AI wspiera, człowiek decyduje. Narzędzia, które testujemy i wdrażamy, służą do rzeczy w rodzaju porządkowania informacji, wspierania dokumentacji czy odpowiadania na proste pytania organizacyjne na stronie. Żaden system AI w naszej klinice nie stawia diagnoz, nie interpretuje wyników badań, nie tworzy wniosków klinicznych ani nie podejmuje decyzji o leczeniu. Diagnoza, opinia i plan leczenia są zawsze pracą psychologa lub lekarza. To nie jest deklaracja marketingowa, tylko reguła projektowa: nasze narzędzia budujemy tak, żeby tej granicy nie dało się przypadkiem przekroczyć.

Po drugie: wiesz, kiedy rozmawiasz z maszyną. Czat na naszej stronie mówi wprost, że jest asystentem AI, i przy sprawach, które wykraczają poza informacje organizacyjne, przekazuje rozmowę człowiekowi. Telefonu do recepcji nie odbiera u nas voice bot, tylko człowiek, o czym pisaliśmy osobno. Obowiązek informowania, że masz do czynienia z AI, wynika zresztą wprost z przepisów o przejrzystości w AI Act.

Po trzecie: ostrożność z danymi. Dane naszych pacjentów to dane szczególnej kategorii w rozumieniu RODO. Zanim jakiekolwiek narzędzie AI zetknie się z informacjami o zdrowiu, sprawdzamy, gdzie te dane są przetwarzane, przez kogo i na jakiej podstawie. Jeśli nie potrafimy tego zagwarantować, narzędzie u nas nie działa i tyle.

Po czwarte: nie wdrażamy wszystkiego, co możliwe. Technologicznie da się dziś zrobić dużo więcej, niż robimy. Świadomie wybieramy tylko te zastosowania, które realnie poprawiają jakość naszej pracy dla pacjentów: skracają czas oczekiwania na dokumenty, zdejmują ze specjalistów pracę administracyjną i zostawiają im więcej czasu oraz uwagi na to, co naprawdę ważne, czyli na rozmowę z Tobą. Jeżeli jakieś zastosowanie AI nie poprawia jakości opieki albo tworzy ryzyko, którego nie umiemy kontrolować, po prostu z niego rezygnujemy.

Dlaczego piszę o tym publicznie

Bo uważam, że pacjent ma prawo wiedzieć, jak placówka, której powierza swoje zdrowie i swoje dane, korzysta z technologii. Zwłaszcza teraz, gdy o AI w medycynie mówi się dużo, a często nieprecyzyjnie: albo jak o cudzie, który zastąpi lekarzy, albo jak o zagrożeniu, przed którym trzeba uciekać. Prawda jest mniej efektowna. AI to narzędzie. Dobrze użyte, podnosi jakość opieki. Źle użyte, tworzy ryzyko, którego pacjent nawet nie widzi.

Nowa ustawa i AI Act wyznaczają prawne minimum. Traktujemy je jako punkt wyjścia, nie jako cel. Naszym celem jest to, żeby diagnoza, leczenie i wsparcie, które u nas otrzymujesz, były na najwyższym poziomie, na jaki nas stać, a technologia ma temu służyć, nie odwrotnie.

Jeśli masz pytania o to, jak korzystamy z AI, na przykład przed wizytą albo w trakcie procesu diagnozy, zapytaj wprost. Odpowiemy konkretnie, bo dokładnie po to ustaliliśmy te zasady.