Jak przygotować się do diagnozy ADHD? Praktyczna lista

Do diagnozy ADHD nie musisz się uczyć ani niczego wypełniać na zapas: to rozmowa, nie egzamin. Warto jednak zebrać kilka dokumentów, przypomnieć sobie przykłady z dzieciństwa i co najmniej 2 tygodnie przed pierwszym spotkaniem nie pić alkoholu ani nie przyjmować innych substancji psychoaktywnych.

Poniżej praktyczna lista, która ułatwi spotkania i pomoże psychologowi dojść do rzetelnych wniosków.

Dwa tygodnie przed pierwszym spotkaniem

Abstynencja. Przed rozpoczęciem diagnozy psychologicznej wskazana jest co najmniej 2-tygodniowa przerwa od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych. Ich działanie, a także samo odstawienie, może zmieniać uwagę, sen i nastrój, a przez to zaciemniać obraz objawów. Leków przepisanych przez lekarza nie odstawiaj na własną rękę; po prostu powiedz o nich psychologowi.

Dokumenty z dzieciństwa. Objawy ADHD muszą być obecne przed 12. rokiem życia, więc poszukaj:

• świadectw szkolnych, szczególnie z uwagami o zachowaniu;
• opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej, jeśli kiedyś powstały;
• zeszytów z uwagami nauczycieli albo innych pamiątek, które pokazują, jak funkcjonowało się w szkole.

Dokumentacja leczenia. Jeśli leczysz się albo leczyło się wcześniej psychiatrycznie lub psychologicznie, przygotuj wypisy, opinie i zaświadczenia.

Lista leków. Spisz leki stosowane obecnie i wcześniej, z dawkami, jeśli je pamiętasz.

Po rezerwacji

• Podpisz zgody z linku, który przychodzi e-mailem, najpóźniej 3 dni przed wizytą.
• Opłać pierwszą wizytę najpóźniej 3 dni robocze przed terminem.
• Dokumenty możesz dodać w portalu pacjenta albo zabrać na spotkanie.
• Jeśli psycholog poprosi o wypełnienie kwestionariuszy w portalu, zrób to przed spotkaniem.

Bliscy

Pomyśl, kto z bliskich mógłby opowiedzieć o Twoim dzieciństwie albo codzienności: rodzic, rodzeństwo, partner. Psycholog może poprosić o kwestionariusz, rozmowę albo obecność bliskiej osoby na części spotkania. Odbywa się to wyłącznie za Twoją zgodą, a gdy nie ma takiej możliwości, diagnozę i tak da się przeprowadzić.

O czym pomyśleć przed spotkaniem

Psycholog zada wiele pytań, ale łatwiej odpowiadać, gdy masz w głowie kilka konkretów:

• co skłoniło Cię do diagnozy właśnie teraz;
• w jakich sytuacjach trudności są największe: praca, dom, relacje, pieniądze;
• dwa, trzy niedawne przykłady, które dobrze je pokazują;
• jak było w szkole: oceny, zachowanie, odrabianie lekcji, uwagi nauczycieli;
• czy ktoś w rodzinie ma diagnozę ADHD albo podobne trudności.

Możesz zapisać to w telefonie i zajrzeć do notatki podczas spotkania. Przy ADHD to zupełnie naturalne, a psycholog woli konkretny przykład z notatki niż ogólne wrażenie.

Jeśli spotkanie jest online

• Komputer albo telefon z kamerą i mikrofonem, najlepiej podłączony do ładowarki.
• Stabilny internet.
• Miejsce, w którym możesz swobodnie rozmawiać i nikt Cię nie słyszy.
• Link do wizyty dostajesz przed terminem; po jego otwarciu potwierdzasz tożsamość kodem z SMS-a.

Więcej o tym, kiedy online sprawdza się dobrze, a kiedy lepiej przyjść do gabinetu, piszemy w artykule diagnoza ADHD online: czy jest wiarygodna.

Czego nie musisz robić

• Nie musisz robić testów z internetu przed diagnozą. Wynik testu nie jest diagnozą i nie zastępuje wywiadu.
• Nie musisz czytać o kryteriach DSM-5 ani przygotowywać "właściwych" odpowiedzi. Psycholog pyta o przykłady z Twojego życia.
• Nie musisz mieć skierowania. Więcej: czy do diagnozy ADHD potrzebne jest skierowanie.

Jak zadbać o siebie przed spotkaniem

Spotkanie trwa 120 minut i bywa emocjonujące, bo wraca się w nim do trudnych momentów z przeszłości. Wyśpij się, zjedz wcześniej posiłek i zaplanuj po spotkaniu trochę spokojnego czasu. Jeśli przyjmujesz leki zlecone przez lekarza, weź je jak zwykle. Przy spotkaniu online przygotuj wodę i zadbaj, żeby nikt nie przerywał.

Na samym spotkaniu

Mów tak, jak jest, także o rzeczach, które wydają się wstydliwe albo nieistotne: o zaległościach, konfliktach, używkach, problemach ze snem. Psycholog nie ocenia, tylko szuka najlepszego wyjaśnienia Twoich trudności. Jeśli czegoś nie pamiętasz, powiedz to wprost. Jeśli potrzebujesz przerwy, poproś o nią.

Pełną listę dokumentów do każdego rodzaju wizyty znajdziesz na stronie przed wizytą, a przebieg i terminy diagnozy na stronie diagnoza ADHD u dorosłych.